W pułapce myśli

w pułapce mysli

Marzec 17, 2014 • Klasyczna, Psychologia, szczęście i życie w Ameryce • Views: 1301

Nobel robi wrażenie i Nobla (2002) zdobył ten, o którym dziś zacznę pisać, a pisać o nim będę jeszcze dużo. Dlatego, że popularyzowanie mądrych rzeczy nie zawsze jest w modzie, warto je propagować i o nich i dla nich pisać. Nawet, gdy brzmią skomplikowanie, dobrze jest taką mądrość posiąść, a satysfakcja myślowa gwarantowana (i zrobienie wrażenia na innych, murowane).

Daniel Kahneman to laureat wspomnianej Nagrody Nobla z ekonomii oraz wielkie nazwisko w psychologii. Bohater tego artykułu uczy na nowo myślenia i robi to doskonale. Umiejętnie obserwuje wybory innych, przypomina o istnieniu intuicji i objaśnia działanie umysłu.

Profesor wyjaśnia schematy poznawcze (inaczej style myślenia i wyjaśniania) i jak o tym procesie decydują dwa systemy:

System 1 –intuicyjny i emocjonalny (myślenie szybkie).

To częsty autor wielu naszych wyborów i decyzji. Związany jest z automatycznym funkcjonowaniem, działa prawie bez wysiłku i świadomej kontroli. To prawdziwy, choć cichy bohater książki: „Pułapki myślenia”.

System 2 – logiczny i przemyślany (myślenie wolne). Celowy, kontrolujący i świadomy.

To spektakl dwóch aktorów, bez których nie byłoby tej sztuki.

Jak jest naprawdę?

Kahneman określa System 1 (myślenie szybkie) za bardziej wpływowe niż nam się wydaje.

Dochodzi do władzy między innymi w poniższych sytuacjach:

– odpowiadanie na proste dodawanie czy reagowanie na bliskie bodźce;

– odczytywanie treści z dużych bilbordów i przypisywanie im emocji;

– rozumienie prostych zdań i odpowiedzi na wyuczone skojarzenia.

System 2 jest bardziej wymagający i bez skupienia uwagi ani rusz. Przytoczone przykłady z książki są ilustracją różnicy działania i funkcjonowania obydwu systemów, a poniższe zachowania są dowodem na wolniejsze działania Systemu 2:

– pilnowanie siebie, a więc kontrola własnego zachowania;

– parkowanie tam, gdzie absolutnie trudno zaparkować;

– wypełnianie trudnych dokumentów wymagających uwagi.

Obydwa systemy są stale aktywne (poza czasem na sen). System 1 dba o to, aby System 2 się nie nudził i stale wysyła mu sygnały (przeczucia, zamiary, emocje), który te przeczucia zamienia S 2 w przekonania, a bodźce w działanie.

Ciekawe nazewnictwo: System 1 i 2 i bliska konotacja z działami IT dodają naukowej pikanterii temu noblowskiemu odkryciu. System 1 jak sobie nie radzi, natychmiast szuka pomocy u „dojrzalszego”, wolniejszego Systemu 2. Współpraca stała, zespół zgrany, choć nieidealny, bo S 1 ma problem z logiką i statystyką i nie można go wyłączyć.

Dziś już zamykam „Pułapki myślenia”, a do Kahnemana jeszcze nie raz tu powrócimy.

Tymczasem życzę pięknej i owocnej kooperacji dwóch systemów.

 

Photo attribution: Shaheen Lakhan via flickr / CC BY

 

Tagi: